De discussie is volop in het nieuws: we worden ouder, de pensioenleeftijd stijgt en werkgevers maken zich zorgen over personeelstekorten. De vraag lijkt steeds vaker te zijn: hoe zorgen we ervoor dat mensen langer doorwerken?
Maar misschien stellen we de verkeerde vraag.
Want gaat het werkelijk om langer werken? Of gaat het erom dat mensen gezond, gemotiveerd en met plezier actief kunnen blijven, op een manier die past bij hun levensfase?
Als mensen nadenken over stoppen met werken, gaat het zelden alleen over geld. Werk biedt structuur, sociale contacten, uitdaging, waardering, ontwikkeling en voor velen ook een gevoel van betekenis. In de programma's van Odyssee zien we regelmatig dat deelnemers zich afvragen: Wie ben ik zonder mijn werk? en Wat geeft mijn dagen straks betekenis?
Dat zijn belangrijke vragen. Want hoewel veel mensen uitkijken naar meer vrijheid, betekent pensionering ook afscheid nemen van een rol die jarenlang onderdeel was van hun identiteit.
We leven langer dan ooit. Na pensionering liggen er vaak nog tientallen jaren voor ons. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving noemt deze periode niet voor niets "het geschenk van de eeuw". Veel mensen zijn na hun pensioen nog vitaal, willen iets bijdragen en willen betrokken blijven bij de samenleving. Bron: De derde levensfase - Het geschenk van de eeuw | Raad voor Volksgezondheid en Samenleving
Toch denken we bij pensioen vaak nog in termen van stoppen. Alsof er een duidelijke scheidslijn bestaat tussen werken en niet-werken.
De werkelijkheid is veel genuanceerder. Steeds meer mensen kiezen ervoor om na hun pensioen op een andere manier actief te blijven. Als vrijwilliger, mentor, mantelzorger, bestuurder, oppas voor kleinkinderen of soms zelfs in een parttime betaalde functie. Niet omdat het moet, maar omdat zij iets willen bijdragen, kennis willen delen of simpelweg energie halen uit betekenisvol bezig zijn.
Dat maakt deze discussie ook zo interessant.
De ene medewerker kijkt uit naar een welverdiende rust na jarenlang fysiek zwaar werk. Een ander zou het jammer vinden om abrupt te stoppen en wil graag nog een paar dagen per week actief blijven. Weer iemand anders wil vooral meer vrijheid om zelf keuzes te maken.
Er bestaat dus geen standaardroute naar pensioen.
Juist daarom wordt het steeds belangrijker dat organisaties oog hebben voor verschillen tussen medewerkers. Niet alleen qua leeftijd, maar vooral qua levensfase, gezondheid, motivatie en persoonlijke wensen. Dat sluit ook aan bij de visie van Odyssee dat werk en leven onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat gebeurtenissen zoals mantelzorg, gezondheid, pensionering en andere life events invloed hebben op hoe mensen hun werk beleven.
Voor werkgevers ligt hier een belangrijke kans.
Niet door simpelweg te vragen of medewerkers langer willen doorwerken, maar door het gesprek aan te gaan over de toekomst. Wat geeft iemand energie? Welke kennis wil iemand nog overdragen? Welke rol past bij deze levensfase? Wat is nodig om gezond en met plezier actief te blijven?
Ervaren medewerkers beschikken over een enorme hoeveelheid kennis, ervaring en relativeringsvermogen. Die kwaliteiten zijn waardevol, juist in een tijd waarin organisaties zoeken naar continuïteit en verbinding tussen generaties. In veel gevallen kan een rol als mentor, coach of kennisdrager minstens zo belangrijk zijn als de oorspronkelijke functie.
Misschien moeten we daarom stoppen met denken in de tegenstelling tussen werken en pensioen.
De vraag is niet of iedereen langer moet doorwerken.
De echte vraag is hoe we mensen kunnen helpen om ook in de volgende levensfase betrokken, gezond en van betekenis te blijven. Voor zichzelf, voor hun omgeving en voor de samenleving. Want waardevol blijven is iets anders dan blijven werken.
En misschien ligt daar wel de grootste uitdaging én de grootste kans van deze tijd.
Bij Odyssee geloven we dat iedere levensfase nieuwe mogelijkheden biedt. Met programma's zoals Pensioen in Zicht en Ervaren Jaren ondersteunen wij mensen bij het vormgeven van veranderingen in werk en leven, zodat zij met vertrouwen en nieuwe energie hun volgende stap kunnen zetten.