Wat elke werkgever en HRM professional moet weten over langer doorwerken

Afgelopen week viel mijn oog op twee krantenkoppen: "Uitdaging en ontwikkeling stimuleert langer doorwerken" in Trouw en "Nederlander steeds later met pensioen" in de Volkskrant. De eerste is een conclusie van dr. Karen Pak, promovenda uit Tilburg. Het artikel in de Volkskrant bevestigt de door de overheid ingezette ontwikkeling.

Onder andere door het verhogen van de AOW-leeftijd is de gemiddelde leeftijd van de nieuwe pensioen-ganger fors verhoogd in deze eeuw: van 60 jaar en 2 maanden (2000) naar 64 jaar en 2 maanden (2015) tot 65 jaar en 1 maand in 2019.

Mensen blijven dus langer doorwerken, hoogstwaarschijnlijk vooral vanuit financiele overwegingen. En daarmee word jij, als werkgever, dus uitgedaagd om jouw medewerkers tot op latere leeftijd door te laten werken.

In haar promotie heeft Karen Pak onderzocht welke HRM-maatregelen kunnen helpen om ouderen gezond en productief te houden op de werkvloer. Na het lezen van het krantenartikel, ben ik wat meer in de details van het onderzoek gedoken. Haar aanbevelingen zijn op onderdelen verrassend, maar gelukkig ook een bevestiging van hoe wij bij Odyssee denken over de ouder wordende werknemers.

De vier belangrijkste conclusies uit het onderzoek:

1. Vrije dagen, extra aandacht en ander ontzie-maatregelen motiveren oudere werknemers niet

Veelgebruikte maatregelen om ouderen productief en gemotiveerd te houden op de werkvloer blijken nutteloos. Werkgevers bieden hun personeel op leeftijd van alles aan: 

  • extra seniorendagen
  • functioneringsgesprekken
  • ergonomische aanpassingen 
  • of de optie om een stapje terug te doen naar een minder belastende functie.  

Maar productiever of extra gemotiveerd wordt dat personeel daar niet van. Soms werkt het zelfs averechts, vooral bij medewerkers met mentale taakeisen en uitdagend werk.

2. Uitdaging en ontwikkeling stimuleert langer doorwerken

Uit het onderzoek blijkt dat werknemers langer doorwerken als ze over voldoende hulpbronnen beschikken. Vooral goede werkrelaties, zoals steun van leidinggevende en collega's, en autonomie hebben een positief effect. Daarnaast helpt het om uitdagende taken te hebben en weinig fysieke en emotionele taken (zoals werkdruk en omgaan met moeilijke situaties).

Vanuit HR lijkt het aanbieden van activiteiten om jezelf verder te ontwikkelen het beste middel om het willen, kunnen en mogen doorwerken te stimuleren, zeker wanneer de leidinggevende die activiteiten steunt. Dit geldt voor alle leeftijden.

3. Grote levensgebeurtenissen hebben meer effect dan vooraf gedacht

Daarnaast blijken grote levensgebeurtenissen veel effect te hebben op het langer kunnen, willen en mogen doorwerken. Activiteiten die werknemers ontzien lijken wel te helpen bij het herstellen van grote ontregelende levensgebeurtenissen in de privesfeer terwijl ontwikkel- en benut activiteiten gewaardeerd worden na grote gebeurtenissen op het werk (zoals een reorganisatie).

Ongeacht het type levensgebeurtenis is het van belang dat werknemers de steun van de leidinggevende en collega's ervaren.

4. Maatwerk werkt het beste!

Wat niet helpt is om faciliteiten zomaar aan iedereen boven een bepaalde leeftijd aan te bieden. Er zijn veel individuele verschillen en dus zou de werkgever er goed aan doen om per werknemer te bekijken wat er past. Vaak weten werknemers zelf heel goed waar ze behoefte aan hebben of komen ze daar goed achter met wat ondersteuning.

Met die laatste aanbeveling ben ik natuurlijk erg blij. Want dat is precies wat wij beogen met de TOPFIT bijeenkomsten: de medewerker uitnodigen om na te denken over wat voor hem of haar het beste past om langer te kunnen, willen en mogen doorwerken om vervolgens hierover het gesprek aan te gaan met de leidinggevende. En onze ervaring laat zien dat ook medewerkers dan niet direct verlangen naar meer vrije dagen of 'het rustiger aandoen'.

Hun senioriteit, met uitdagende taken, willen ze maar wat graag behouden. Er komen ook wensen naar voren: misschien kan het tempo iets lager of de samenwerking met (jongere) collega's wat beter. En ze komen er achter dat ze zelf ook iets kunnen veranderen. In de communicatie met collega's of leidinggevende, of in het 'hakken in het zand' gedrag als verdedigingsmechanisme.

Goed om te lezen dat nieuw wetenschappelijk onderzoek onze praktische ervaringen ondersteunt!

Meer weten over het TOPFIT programma?

Geschreven door Caroline Geelen Bekijk profiel